الگوی طرح درس ( 2)

مشخصات تهیه کنندگان: (به ترتیب حروف الفبا)

نام و نام خانوادگی:

1-ناهید ابراهیمی با سمت مدیر

2-سیده خدیجه آرومندی با سمت معاون

3-فرناز حولکیان با سمت آموزگار

4-فرحناز زجاجی با سمت آموزگار

5-رویا سمائی با سمت سرپرست آموزشی

6-مهناز معظمی با سمت مربی بهداشت

نام استان: همدان              نام شهر: همدان

نام نرکز آموزشی محل خدمت: شادی

مشخصات طرح درس:

موضوع تدریس: افزایش علاقمندی دانش آموزان استثنایی کلاس اول شادی به بهداشت چشم و مراقبت از آن در درس علوم با موضوع دیدن.

مقطع تدریس : ابتدایی       پایۀ تحصیلی: اول      گروه استثنایی: کم  توان ذهنی

تعداد دانش آموزان: 8 نفر             مدت زمان تدریس: 40 دقیقه

 

 

ادامه نوشته

پيشنهادها در زمینه درس پژوهی با موضوع دیدن

_ از آنجا كه كليه فعاليت هاي آموزشي بايد منجر به رشد چهار جنبه مهارت هاي شناختي، رشد مهارت هاي اجتماعي، رشد مهارت هاي حسي حركتي، رشد مهارت هاي حركتي، رشد مهرت هاي عاطفي كودك شود و به تعبيري بیشتر فعاليت ها، رشد متعادل كودك را فراهم آورد تا براي ورود به زندگي اجتماعي با مهارت هاي بيشتري آماده شوند.

ادامه نوشته

نتیجه گیری از درس پژوهی سال تحصیلی 91-1390

نتايج و پيامد هاي مورد انتظار در اجراي طرح درس پژوهشي با موضوع افزايش علاقمندي دانش آموزان استثنايي كلاس اول مركز شادي به بهداشت چشم و راه هاي مراقبت از آن :

به طور كلي اجراي روش تدريس علوم تجربي همراه با كار عملي، استفاده از فناوري هاي جديد ارتباطات و اطلاعات، گردش علمي ارتباط با دانش آموزان و والدين آن ها نتايج زيررا در پي داشته است :

1_ علاقمندتر شدن دانش آموزان به درس علوم .

2_ يادگيري آسان تر مطالب كتاب با استفاده از كارهاي عملي .

3_ جذابتر شدن كلاس علوم با ايجاد تنوع در كلاس ها از طريق گردش علمي، نمايش و انجام آزمايش و ...

4_ آشنايي دانش آوزان با فن آوري هاي جديد و نرم آفزارهاي آموزشي.

5_ فعال شدن دانش آموزان منزوي و ضعيف تر در گروه ها و تقويت وضعيت درسي و برخورد اجتماعي آنان.

6_ احساس رضايت والدين از افزايش فعاليت هاي فرزندانشان در درس علوم.

7_ افزايش مسئوليت پذيري دانش آموزان جهت انجام آزمايشات به صورت گروهي .

8_ ايجاد بستر و شرايط براي تفكر منطقي و حل مسئله.

9_ ايجاد فرصتي براي ارائه ايده ها و ظهور خلاقيت دانش آموزان.

10_ برقراري ارتباط بين آموخته هاي دانش آموزان و واقعيت هاي زندگي.

11_ تقويت مهارت مشاهده دقيق، روحيه كنجكاوي و پرسشگري در دانش آموزان.

12_ فراهم آوردن زمينه جهت خود شناسي دانش آموزان در خصوص استعدادها و توانمندي هاي ايشان.

بنابر اين نكته مهم در مورد درمان آموزشي اين دانش آموزان توجه به خانواده هاي دانش آموزان است كه امروزه از مباحث مهم روز دنيا است و خانواده دانش آموز به عنوان عنصر مؤثر گروه درمان محسوب مي شود و از آنجا كه كودك وقت بیشتری   را در خانواده و در كنار افراد خانواده مي گذراند، منطقي است كه اوليا و نيازهاي آنان مورد توجه ويژه قرار گيرد و اطلاع رساني مناسب در اين زمينه صورت گيرد.

گردآوري اطلاعات:

كسب اطلاعات مناسب و جامع در بررسي مسائل و مشكلات مورد نظر مي تواند راهگشاي پژوهشگر در امر كاهش  مشكل مورد مطالعه باشد، بنابراين با توجه به مطالبي كه در توصيف وضع موجود گفته شد و هنگامي كه به طور دقيق و يقين به   مشكل دانش آموزان پي برديم تصميم گرفتيم تا با جمع آوري اطلاعاتي در اين زمينه به افراد و منابعي كه به نحوي با مشكل دانش آموزان مربوط بوده مراجعه نموده تا براي تغيير و بهبود وضع موجود اقداماتي را انجام دهيم.

ادامه نوشته

برنامه تشکیل جلسات

برنامه عملی درس پژوهی و جدول زمان بندی گروه از مرکز آموزشی شادی

زمان: تشکیل جلسات در طول زنگهای ورزش کلاس اول یک در مرکز شادی و ساعات خارج از ساعت آموزشی.

مکان : استفاده از کلاس و دفتر آموزشگاه و اتاق بهداشت مرکز شادی

تاریخ و موضوعات جلسات فوق به عبارت زیر می باشد:

ادامه نوشته

ضرورت و اهمیت پرداختن به موضوع از طریق درس پژوهی:

یادگیری با تولد آغاز می‌شود، کودک شیر خوار دنیا را از طریق حواس خود کشف می‌کند، او نگاه می‌کند، لمس می‌کند، می‌بوید، می‌چشد، می‌شنود و بدین طریق از حواس خود با محیط پیرامون خود آشنا می‌شود هرچه تجارب حسی کودک متنوع تر و وسیع تر باشد، پایه شکل گیری عقاید کودک در بارۀ دنیای پیرامونش نیز وسیع تر خواهد شد و به عکس هر نوع محرومیت یا محدودیت حسی به تخریب یا کامل نشدن مفاهیم می‌انجامد. یافته های تحقیقاتی نشان می‌دهد که کودک قبل از ورود به دبستان، در سالهای حساس رشدش، هر چه بیشتر بشنود، ببیند، بچشد، لمس کند و حس کند درک بهتری خواهد داشت و اگر احساس و ادراک قوی باشد به رشد شناختی کودک می انجامد. بنابراین اساسی‌ترین و بنیادین‌ترین کار آموزشی در ایتدا برای کودکان تقویت و کار کردن روی حواس پنجگانه است.

چگونه می توان روی حواس کودکان کار و زمینه تقویت حواس را فراهم کرد؟

    زمانی که با کودکانتان در حال قدم زدن هستید، آنها را تشویق کنید اطراف را خوب نگاه کنند می‌توانید بگویید به درخت نگاه کن درختهایی که دور هستند چه شکلیه؟

درختی که نزدیک است که شکلیه؟آیا همه برگ درختان یک شکل هستند چه فرقی دارند؟

در مورد حس شنوایی، کودکان را طنین و شدت صداها آشنا کنید.

به کودکانتان کمک کنید صداهای مختلف را بشنوند در حال راه رفتن توجه بچه ها را به صدای پرندگان،صدای ماشین ها، صدای تکان خوردن برگها و .... حتی سکوت جلب کنید.

در خانه برای بچه ها موزیک های متنوع پخش کنید.

از او بپرسید صدای موزیک بلند باشد چه احساسی داری؟

اگر موزیک آرام باشد چه احساسی داری؟

مزه های مختلف را به کودکانتن بچشانید. اجازه دهید کودکان با اشیاء دست ورزی داشته باشند روی سطوح دست بکشند، زبری و نرمی را لمس کنند، گرمی و سردی را هم اینطور.

این کارها به تقویت حواس کودکان و نتیجتا به رشد خلاقیت آنها کمک میکند بجای اینکه ذهن کودکان را انباشته از اطلاعات بی مورد دوری کنید. آنها را رهنمایی کنید تا به کمک حواس خود هر چیزی را تجربه کنند.(جزوه راهنمای مربیان مهد کودک 1390)

با توجه به مشکلات دانش آموزان پایه‌ی اول، مورد پژوهش در زمینۀ بینایی و مشکلات مربوط به آن و اهمیت بینایی در زندگی روزمره انسانها، تصمیم بر آن شد که این کار از طریق درس پژوهی انجام پذیرد.

تشریح ویژگی ها و شرایط خاص مسأله

   -توصیف وضعیت موجود:

      مرکز آموزش شادی یکی از مدارس ابتدایی آموزش و پرورش استثنایی است که زیر نظر آموزش و پرورش ناحیه یک استان همدان می باشد. این مرکز پذیرای دانش آموزان عقب ماندۀ ذهنی آموزش پذیر، معلولان جسمی- حرکتی و دانش آموزان فلج مغزی و نوآموزان 4 تا 6 سال می باشد.

که این دانش آموزان از تمام نقاط شهر به این مرکز مراجعه می‌کنند و علاوه بر آموزش، از خدمات توانبخشی و مشاوره استفاده می نمایند.

دانش آموزان مورد مطاله‌ی ما، دانش‌آموزان دختری هستند که در کلاس اول مشغول به تحصیل می‌باشند این دانش‌آموزان در گروه سنی بین 7 تا 12 هستند و تعداد آنها در کلاس 8 نفر می‌باشند که دارای مشکلاتی از قبیل: اختلال:     cp spastic ، اختلال تولید گفتار، اختلال تأخیر در رشد گفتار و زبان، آفازی، اختلال ذهنی، سندرم داون، سندرم رابینسون،  Pku (فنیل کتونوریا)، دیابت، کم کاری تیروئید، عیوب انکساری.

 چالش هایی که در آموزش دانش آموزان کلاس اول مرکز آموزشی شادی ایجاد می شود.در حوضه های:

زبان و تفکر کلامی- منطقی ، رشد اجتماعی- هیجانی و رشد حرکتی ، سلامت جسمانی و مهارت های روزمره زندگی ، کفایت شغلی ، رشد مهارتهای خود یاری ، توانایی برقراری ارتباط مناسب با دیگران.

پیش از پرداختن به هر مسأله ای باید مخاطب خود را بشناسیم. شناخت مخاطب و ویژگی های او، معلم را در ارائه مفاهیم موضوع درس و اجرای موفق تدریس یاری خواهد کرد.

سندرم رابینسون

اختلال نادری است که به صورت اتوزومال غالب منتقل می شود.همراه اسکولیوزد (بدشکلی ستون فقرات)، اتاکسی (اختلال تعادل) و از دست رفتن حس می‌باشد.

طیف علایم متغیر است و اختلال حس در دسته ها و پاها بارز تر می‌باشد و سبب ایجاد ناتوانی خفیف می‌باشد

( نلسون اطفال 2011- بخش نورولوژی).

 

دیابت چیست؟

دیابت یك اختلال در سوخت و ساز (متابولیسم) بدن است كه در آن یا انسولین به میزان كافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظیفه خود را به درستی انجام دهد و در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قند خون بالا می‌رود. انسولین هورمونی است كه توسط سلولهای "بتا"واقع در پانكراس ترشح می‌شود و وظیفه اصلی آن كاهش قند خون است. پانكراس نیز یكی از غدد دستگاه گوارش است كه در پشت معده قرار دارد بالا بودن قند خون در دراز مدت باعث بروز عوارض در سیستم قلب و عروق، كلیه‌ها، چشم و سلسله اعصاب می‌گردد.

ادامه نوشته

علایم بیماری کم کاری تیروئید

علایم و نشانه های بیماری تیروئید بسیار گسترده هستند و به مقدار عدم کفایت هورمونی بستگی دارد. به طور کلی در این اختلال هورمونی، حتی اگر در مراحل اولیه، عوارض این بیماری ظاهر نگردد، پس از گذشت سالها، اغلب عارضه دچار پیشرفت و شدیدتر شدن می‌گردد. علایم بیماری کم کاری تیروئید ممکن است شامل مواردی همچون  خستگی - تنبلی و احساس کسل بودن - افزایش حساسیت به سرما- یبوست - پوست خشک و رنگ پریده - صورت متورم - صدای خشن و گرفته - افزایش سطوح کلسترول خون_ افزایش وزن ناخواسته درد، حساسیت و سفت شدن عضلانی - درد، سختی یا تورم مفاصل -ضعف عضلانی -دوره های قاعدگی شدیدتر از حالت عادی - ناخن ها و موهای شکننده – افسردگی باشد.

ادامه نوشته

کم کاری تیروئید

کم کاری تیروئید به بیماری‌ای اطلاق می‌شود که غده‌ی تیروئید مقادیر کافی از هورمون های مهم و اختصاصی این غده را، تولید نمی کند .

زنان، به ویژه زنان بالای 50 سال، احتمال بیشتری دارد که به کم کاری تیروئید مبتلا گردند.  و به دلیل فعالیت‌های مرتبط با هورمون‌های مترشحه از تیروئید، کم‌کاری تیروئید تعادل طبیعی واکنشهای شیمیایی بدن    را مختل می‌کند.

 کم کاری تیروئید در مراحل اولیه‌اش به ندرت سبب ظهور علایم بیماری می‌شود ولی در اغلب مواقع، کم کاری تیروئید درمان نشده می‌تواند سبب ایجاد شماری از اختلالات در سلامتی گردد؛ از جمله: چاقی، درد مفصل، ناباروری و بیماری قلبی.

خوشبختانه برای تشخیص کم کاری تیروئید آزمایش‌های دقیق سنجش عملکرد تیروئید در دسترس هستند و درمان کم‌کاری تیروئید با هورمون‌های تیروئید صنعتی معمولا راحت، ایمن (وقتی که دوز مناسبی از دارو مصرف شود) و موثر است.

آفازی

آفازی ،یکی از بیماری های مغزی است که بحث های بسیاری را به دنبال داشته و دارد. معمولا این  بیماری بر اثر  آسیب نا حیه  کوروتکس به نام "نا حیه تکلم "مشهور است ،به وجود می‌آید. این آسیب در نیمکره مسلط مغز، در افرد راست دست در نیمکره مسلط راست مغز ،  در افراد چب دست رخ می‌دهد. تعدادی از روان‌شناسان و روان‌پزشکان چند نوع آفازی را مشخص کرده، مثلاً نوعی آفازی حرکتی که عبارت از ناتوانی در بیان حرف، لغات و یا جملات.

ادامه نوشته

فلج مغزی چیست؟

فلج مغزی عارضه ای است که موجب معلولیت کودکان می‌گردد. این بیماری اختلالی در کنترل ماهیچه‌های بدن پدید می‌آورد که این اختلال حرکت و وضعیت قرار گرفتن بدن را با اشکال روبه رو می سازد. این بیماری در اثر آسیب بخش کوچکی از مغز بوجود می‌آید. بخش آسیب دیدۀ مغز اوامر غلطی را به ماهیچه‌های بدن می‌دهد و این امر موجب سخت شدن ماهیچه ها می‌گردد. در این حالت ماهیچه‌ها فلج نیستند. گاهی اوقات صدمات مذکور بر سایر قسمتهای مغز اثر می‌گذارد و این امر ممکن است اشکالاتی در بینایی، شنوایی، برقراری ارتباط و یادگیری این افراد ایجاد نماید.

فلج مغزی بر زندگی کودکان تأثیر می‌گذارد. اثرات آسیب مغزی در ابتدا زیاد قابل توجه نیست. لیکن با بزرگتر شدن کودک اثرات آن بیشتر به چشم می خورد. یکی از اثرات، برای مثال، تغییر شکل فزایندۀ اعضاء است.

فلج مغزی اثرات مختلفی بر هر کودک می‌گذارد. کودکی که مبتلا به فلج خفیف است. ناهماهنگ و یا اندکی  متزلزل راه میرود. برخی از آنها ممکن است در خصوص استفاده از دستهایشان اشکال داشته باشند. کودک دچار فلج مغزی شدید، ممکن است در نشستن نیز احتیاج به کمک داشته و با یا هیچگاه نتواند کارهای روزمره و شخصی‌اش را به تنهایی انجام دهد.

ادامه نوشته

علت فنیل کنون اوری

یک اسید آمینه است و قسمتی از تمام « فی » فنیل آلانین که به اختصارنا میده میشود، غذاهاي پروتئینی را تشکیل می‌دهد. در اشخاص طبیعی، و نیز بیماران مبتلا به فنیل کتون اوري، مواد پروتئینی که شامل فنیل آلانین نیز هست، پس از مصرف و جذب به جریان خون وارد می‌شود. در افراد طبیعی، سطح فنی لآلانین خون همیشه نسبتاً پایین است(بین 1 تا 2 میلی گرم در دسی لیتر). فنیل آلانین جذب شده از مواد غذایی دائما در بدن درحال تبدیل به ترکیبات دیگر است، این تبدیل در اثر ماده اي شیمیایی به نام آنزیم صورت می‌گیرد. در بیماران مبتلا به پی .کی .یو.، این آنزیم وجود ندارد یا کم است و نمی‌تواند کار اصلی خود را به خوبی انجام دهد و در اثر این نقص، فنیل آلانین به جاي تبدیل به ماده اي به نام تیروزین به مواد دیگر که سمی هستند، تبدیل می‌شود. این مواد سمی در خون بالامی روند و روي مغز درحال رشد و نمو کودك اثر می‌گذارند و باعث ازبین رفتن کارآیی معمول مغز و اعصاب می شوند.

آیا  فنیل کتون اوري ارثی است؟

فنیل کتون اوري یک اختلال ارثی است. صفات ظاهري یا داخلی بدن(ازجمله توانایی هضم فنیل آلانین)، مثل رنگ چشم ها، رنگ پوست، یا قد، از والدین به ارث می‌رسد. برخی از این صفات را یک جفت عامل ارث(ژن) کنترل می‌کنند. یکی از این دو عامل از پدر و دیگري از مادر به ارث می‌رسد. اگر این جفت عامل که از پدر ومادر به ارث می رسد، هر دو معیوب باشد، فرزند بیمار می‌شود، ولی اگر یکی از عوامل یا هر دو سالم باشد، فرزند سالم خواهدبود.

درمان

کمک به کودك مبتلا به پی .کی .یو. به زمان تشخیص بیماري بستگی دارد. اگر تشخیص در اولین هفتۀ حیات صورت گیرد، می توان از عقب ماندگی ذهنی جلوگیري کرد. اگر تشخیص به تأخیر بیفتد، درمان مفید است، اما هر چه تأخیر بیشتر شود، کودك ازنظرذهنی بیشتر آسیب می‌بیند.درمان شامل برنامۀ غذایی مخصوص با استفاده از مواد مختلف با فنیل  آلانین کم است. سطح فنیل آلانین خون کودکی که به اندازة کافی تحت این رژیم باشد پایین می‌آید و به حد طبیعی نزدیک می شود، بنابراین، از ضایعۀ مغزي جلوگیري می‌شود. میزان نیاز هر کودك به فنیل آلانین و ترکیب غذاهاي او باید توسط کارشناس تغذیه تعیین شود.

از اولین تأثیرات رژیم درمانی، تغییر چشمگیر در رفتار کودك است. اگر تشنج و اگزما وجود داشته باشد، ازبین می رود و موي بور به تدریج تیره می‌شود. رژیم هاي مخصوص، در هر سنی و با هر شرایطی گرچه نقص ذهنی را  اصلاح نخواهندکرد، ولی به بهبود رفتار کودك منجر خواهند شد. مصرف داروهاي مخصوص ممکن است به تربیت پذیري بیشتر این بیماران کمک کند و به آنها اجازه دهدکه از زندگی آرام تري برخوردار شوند. این داروها باید تحت نظر پزشک و درصورت صلاح دید وي مصرف شوند.(اختلالات متا بولیکی کود کان 1387)

علائم باليني كودكان سندرم داون:

 - هيپوتوني (Hypotonic ) عمومي (شلي عمومي بدن)

 - استخوان پشت سري صاف و نامتقارن

 - شکاف چشمي تنگ و مورب (شبيه مغول‌ها)

 - استخوان‌هاي گونه بلند

ادامه نوشته

سندرم داون

نام این سندرم از نام یک پزشک انگلیسی به نام جان لانگزدان داون (John Langsdon Down) گرفته شده ‌است که برای اولین بار این سندرم را در سال 1866 توصیف نمود. سندرم داون از متداول ترین اختلالات کروموزومی مادرزادی است که همواره درجات مختلفی از عقب ماندگی ذهنی را به همراه دارد.

 

تنبلی چشم

در حال حاضر، تعداد کم بینایان در دنیا در حدود 180 میلیون و در ایران 514 هزار نفر است که عامل بسیاری از آنها قابل پیشگیری است. تنبلی چشم یکی از این موارد است. امروزه، حدود 2 تا 4 درصد مردم دنیا به تنبلی چشم مبتلا هستند. این رقم در ایران به بیش از یک میلیون نفر می رسد.تنبلی چشم نوعی اختلال بینایی است که حتی با استفاده از عینک و با سلامت آناتومیک چشم، باز هم دید چشم کامل نخواهد شد.

ادامه نوشته

فنیل کتون اوري چیست؟

 فنیل کتون اوري(پی.کی.یو.) 12 یک بیماري متابولیکی است. کودکان مبتلا به این بیماري نمی‌توانند اسید آمینه‌اي به نام فنیل آلانین را که عمدتا در پروتئین ها ازجمله پروتئین شیر مادر، شیر خشک و شیر گاو وجود دارد، هضم کنند. دریافت این جزء پروتئینی یا فنیل آلانین 23 را می توان با دادن برنامۀ غذایی مخصوص کنترل و بدین ترتیب از بروز عوارض بیماري پیشگیري کرد. یکی از این عوارض، عقب ماندگی ذهنی است. اصولاً نوزاد مبتلا به بیماري پی .کی .یو. در بدو تولد تشخیص داده نمی‌شود و کاملاً سالم به نظر می‌رسد. تمام واکنشهاي دورة نوزادي در وي طبیعی است و  به تدریج علائم بیماري در 3 تا 4 ماهگی ظاهرمی شود. مثلا در چهار ماهگی شیرخوار هنوز نمی تواند گردن بگیرد. در این موقع است که والدین مضطرب و نگران می شوند و به پزشک مراجعه می‌کنند. در این مرحله، پزشک باید ازنظر رشد روانی و جسمی، شیرخوار را بررسی کند و در میان علل عقب ماندگی ذهنی شیرخوار به فکر بیماري پی .کی .یو. نیز باشد. این بیماري با آزمایش سادة خون تشخیص داده می‌شود. کودکان مبتلا به پی .کی .یو. که تحت درمان قرارنگرفته‌اند، ویژگی‌هاي خاصی دارند. بیشتر آنها بورتر(سفیدپوست تر) از خواهر و برادرهاي طبیعی خود هستند، که این امر به علت اختلال در هضم فنیل آلانین و تولید رنگینۀ ملانین حاصل از اختلال است. بیشتر این شیرخواران داراي ضایعات پوستی هستند و بوي مخصوص عرق و ادرار شبیه بوي نان کپک زده از آنها به مشام می رسد.

این شیرخواران بی قرار، پرخاشگر و بیش فعال هستند. برخی از آنان تشنج و نوار مغزي غیرطبیعی دارند

.

لوچی یا انحراف چشم (استرابیسم)

لوچی هنگامی به وجود می‌آید که دو چشم به طور خود به خود نمی توانند نگاه خود را هماهنگ بر روی شیئی متمرکز کنند. لوچی بر اثر نا متعادلی کنش ماهیچۀ بینایی بروز می‌کند و در نتیجه یک چشم در ارتباط با چشم دیگر به طرف داخل یا خارج و بالا یا پایین کشیده شده و معمولا لوچی به دو نوع آشکار و پنهان تقسیم می‌شود. در لوچی آشکار، انحراف چشم را در نگاه معمولی می‌توان مشاهده کرد، ولی در لوچی پنهان، انحراف چشم را فقط در بعضی از حالتها و گاه با معاینۀ متخصص چشم می‌توان متوجه شد.

کودکان مبتلا به دوربینی ممکن است به لوچی که ناشی از ارتباط یا آمبولینی ایجاد می شود. لوچی تقارب آشکار را می‌توان با استفاده از عینک برای اصلاح دور بینی، بستن چشم سالم به منظور تقویت بینایی چشم تنبل و انجام دادن عمل جراحی درمان کرد. جراحی برای افزایش یا کاهش کشش ماهیچه ها یا تغییر جهت در کشش آنها انجام می شود.

لوچیهای متباین آشکار بندرت وجود دارد و اغلب به صورت متناوب بوده و به کودک اجازه می‌دهد تا در اغلب مواقع از بینایی دو چشم برخوردار شود. این لوچی با افزایش سن شدت می‌یابد و انجام دادن عمل جراحی برای درمان آن لازم است.

آستیگماتیسم

 آستیگماتیسم یکی از عیوب انکساری شایع چشم است که در آن نا صافی سطح قرنیه از انکسار پرتو های نور در یک نقطه جلوگیری می‌کند. به عبارت دیگر انکسار پرتو های نور به طور پراکنده و در  جهت های مختلف انجام می‌شود و دید اشیاء تیره و در هم بر هم می‌شود. آستیگماتیسم ممکن است با دور بینی یا نزدیک بینی همراه باشد.به طور معمول، آستیگماتیسم با استفاده از عدسیهای استوانه‌ای اصلاح می‌شود و ممکن است در موارد شدید، دستیابی به تیزی دیداری واضح، مقدور نبوده و در تخمین عمق و فاصله، مشکل وجود داشته باشد. گاهی کودک در نخستین مراحل یادگیری خواندن یا کاربرد اعداد (مانند ب ، ت ، ف و 4 ، 6 ، 2 ، 3 )، تمایز اشکال تشخیص جزئیات نقشه ها و نمودارها با مشکل مواجه می شود. اغلب مبلایان به این نوع عیب انکساری نه به دلیل کم بینایی بلکه بیشتر به واسطۀ خستگی و ناتوانی در فعالیتهای دقیق بینایی به پزشک مراجعه می‌کنند.

دوربینی

دوربینی زمانی به وجود می آید که قطر قدامی – خلقی کرۀ چشم کوچکتر از اندازۀ طبیعی باشد و با افزایش انحنای قرنیه یا سطح عدسی جبران نشود و پرتوهای نور به جای شبکیه در پشت مرکز بینایی متمرکز شود. افراد دوربین اشیاء دور را واضحتر از اشیاء نزدیک می‌بینند. برای اصلاح دوربینی از عدسیهای محدب استفاده می‌شود. این عدسیها نور را به سمت داخل خم می‌کنند. چنانچه دوربینی خیلی شدید باشد یک فرد جوان با روند تطابق می‌تواند تصویر واضحی از شیء دور در شبکیه ایجاد کند. تلاش زیاد برای ایجاد تصویر واضح از شیء نزدیک با استفاده از تطابق به خستگی چشم منجر شده و در انجام دادن فعالیتهای نزدیک شدت می یابد. برخی از کودکان مبتلا به دور بینی ممکن است حتی با استفاده از عینک نیز در انجام دادن کارهای نزدیک خسته یا ناراحت شوند و برای انجام دادن فعالیتهایی مانند خواندن بی‌علاقه گردند. با افزایش سن از شدت دوربینی کاسته می‌شود. در افراد بزرگسال حتی اگر شدت دوربینی افزایش نیابد، نیاز به عینک وجود دارد. فردی که دوربینی او در حد متوسط است، ممکن است در سن نوجوانی اشیاء دور و نزدیک را بخوبی ببیند، اما با پدیدآیی «پیر چشمی» این افراد مقایسه با افراد سالم در سن پایین تری در انجام دادن کارهای با فاصلۀ نزدیک با مشکل مواجه می‌گردد و در نهایت در دید نزدیک و دور دچار تار بینی و به عینک نیاز می‌یابد. به طور معمول، دور بینی در دهۀ دوم زندگی تا حدودی کاهش می‌یابد.

 

نزدیک بینی

ناتوانی تمرکز چشمها بر اشیاء دور، نزدیک بینی نامیده می شود. نزدیک بینی هنگامی به وجود می آید که قطر قدامی- خلفی کرۀ چشم بیش از اندازۀ طبیعی باشد و این بزرگی قطر چشم با کاهش انحنای قرنیه یا سطح عدسی جبران نشود.اگر فاصلۀ عدسی تا شبکیه بیش از حد معمول باشد، پرتو های نور قبل از رسیدن به شبکیه یکدیگر را قطع می‌کنند و تصویر اشیاء دور در چشم فاقد تطابق، به جای شبکیه در جلو مرکز بینایی متمرکز می‌شود که از وضوح کافی برخوردار نیست. زمانی که فاصلۀ شیء از چشم از 6 متر کمتر شود، تصویر ایجاد شده به شبکیه نزدیکتر می‌شود و تمرکز واضح تری به وجود می‌آید.

برای اصلاح نزدیک بینی از عدسیهای مقعر استفاده می‌شود. عدسیهای مقعر نور را قبل از ورود به چشم به سمت خارج خم می‌کنند تا پرتوهای نور در روی شبکیه به هم برسند.نزدیک بینی در کودکان با افزایش سن بیشتر می‌شود و ممکن است تعویض عینکهای آنها هر شش ماه یکبار لازم باشد. نزدیک بینی در کودکان کم‌بینا شایعتر است.کودکانی که از عینک یا عدسی‌های تماسی استفاده می‌کنند، نقض بینایی آنها درمان نمی‌شود، بلکه اصلاح می گردد.

مراقبت از عینک، تمیز نگهداشتن آن و ارزیابی مستمر بینایی از توصیه هایی است که معلمین باید به کودکان ارائه دهند. امروزه، پیشرفته ترین راه درمان عیوب انکساری، لیزر درمانی است که باید بعد از سن بلوغ و پایان رشد کرۀ چشم و پیشرفت عیب انکساری انجام گیرد. لیزر درمانی نتایج بسیار ارزنده ای دارد، ضمن آ نکه درد آن بسیار کم است، سرعت انجام دادن کار بالا و عوارض کمتر از مطالعات قدیمی‌تر است. اما هنوز راه طولانی را باید پیمود تا این عمل جراحی جایگاه ممتاز و ایدئال خود را پیدا نماید (دستجردی، 1378).

عیوب انکساری

عیوب انکساری، کاهش توانایی چشم در تمرکز دقیق تصویر بر روی شبکیه است که به کمبود بینایی منجر می‌شود.بسیاری از عیوب انکساری با استفاده از عینک یا عدسیهای تماسی اصلاح می‌شود. اما بعضی از آنها به قدری  شدید است که اصلاح پذیر نیست. از عیوب انکساری می‌توان نزدیک بینی، دوربین، آستیگماتیسم و پیرچشمی را نام برد. عارضه دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد، آنیزومتروپی است که احتمالا ناشی از عدم هماهنگی در تشکیل تصویر در شبکیۀ دو چشم میباشد و مثل این است که یک چشم دوربین و چشم دیگری نزدیک بین باشد.

علل معلولیت بینایی

علل بروز معلولیت بینایی در نقاط مختلف جهان متفاوت است. رایجترین علل آن در کودکی، عفونتهای ویروسی پیش از تولد و بدشکلیهای چشمی است. علل پس از تولد شامل رتینو پاتی نوزادان نارس( ROP )یا فیروپلازی پشت عدسی چشم (RFL) ، ضربه ها، عفونتها و تومورهاست.در کشورهای در حال توسعه مانند افریقا ، آسیا و امریکای جنوبی عدم رعایت بهداشت و مراقبتهای نخستین (مانند واکسیناسیون ، استفاده از آنتی بیوتیکها و تغذیۀ مناسب) عوامل مهمی در شیوع بیماری هایی است که به آسیب بینایی منجر می‌شود.

ادامه نوشته

ضمایم چشم

چشم وابسته به ساختارهای فرعی است که آن را حرکت داده، حرکتش را تسهیل و از آن محافظت میکنند. حدقۀ چشم، ابروها، پلکها، مژه ها، غدد مجاری اشکی و ماهیچه‌های متصل به کرۀ چشم از ضمائم چشم هستند.قسمت عمدۀ کرۀ چشم، به وسیلۀ حفرۀ استخوانی جمجمه احاطه و محافظت می‌شود و فقط قسمت جلوی آن، بی حفاظ است. یک لایۀ چربی که بین حدقه و کرۀ چشم قرار دارد، نیز، حافظ چشم است. ابرو ها چشم را در برابر عرق، نور آفتاب و اجسام خارجی محافظت می‌کنند و غددی که در امتداد پلکها قرار دارند با ترشح مایعی چرب به گردش چشمها کمک ‌می‌کنند. واکنش غیر ارادی پلک زدن به واسطۀ تهدیدهایی که بالقوه برای چشم خطرناکند(از قبیل نور یا ذرات غبار) ایجاد می‌شود و غدد اشکی به عنوان بازتابی در برابر آزردگی، اشک ترشح می کنند. اشک به منظور خارج کردن ذرات خارجی بر سطح قرنیه جریان می یابد. چشم زدن طبیعی هر چند ثانیه یک بار پلکها را می بندد تا ترشحات را روی چشم حرکت دهد و از خشک شدن آن پیشگیری کند.

ماهیچه‌هایی که به کرۀ چشم و دیواره‌های حدقه متصلند، کنتزل حرکات چشم را بر عهده دارند.در هر چشم شش ماهیچه وجود دارد که به صورت سه جفت سازماندهی شده است که هر کدام یک کنش حرکتی اصلی را بر عهده داشته و حرکات گردشی، بالا،پایین و از یک طرف به طرف دیگر به وسیله این ماهیچه‌ها انجام می‌گیرد و به ما امکان میدهد تا چشم ها را با کنترل دقیق بر تغییر جهت و تمرکز روی اشیاء دور یا نزدیک حرکت دهیم.

فرایند بینایی

کنش چشم اغلب با عملکرد دوربین عکاسی مقایسه می شود؛ با این تفاوت که تصاویر دریافتی به وسیلۀ چشم باید مورد پردازش و تلفیق و تعبیر قرار گیرد. فرایند بینایی فراتر از دریافت نور به وسیلۀ چشم است. به عبارت دیگر اطلاعات دریافتی باید به مغز انتقال یابد تا فرد بتواند برای پاسخ به آنها تصمیم بگیرد.

با وجود اینکه انسان در بعضی شرایط نمی‌‌تواند بخوبی بعضی از حیوانات (بعضی از حیوانات به هنگام شب، بینایی خوبی دارند) ببیند، ولی قادر است محرکهای بینایی را در سطح وسیعی پردازش کند. همچنین بعضی از ظرفیتهای بینایی انسان نیز با نیازهای تحولی و یادگیری او منطبق است. برای مثال نوزاد، تازه متولد شده بینایی فعالی داشته و می تواند اشیائ متحرک را تعقیب کند و به چهرۀ دیگران نگاه کند. بینایی در تعاملهای کودک با بزرگترها و گسترش شناخت کودک از دنیای اطراف بسیاراهمیت دارد.

ادامه نوشته

ادراک بینایی

ادراک بینایی، یکی از مراحل دریافتی رشد و تکامل زبان است . بینایی، پدیده پیچیده‌ای است که توجه متخصصانِ رشد بینایی را به خود معطوف داشته است .  به هر حال قلمروهای زیادی وجود دارد که ما مربیان می‌توانیم روی آنها کار کنیم و در ارتباط و هماهنگ با یک بینایی سنج، به منظور شناخت نیازهای کودک اقدام نماییم . قبل از هر اقدام در این زمینه، ضروری است که تفاوت میان بینایی و دید رابشناسیم . بینایی عبارت است از : توانایی دیدن . بینایی پاسخ چشمها، به نوری است که به درون آن تابیده می شود و بنابراین فرایندی است فیزیولوژیک . در حالیکه دید در نتیجه توانایی کودک در تفسیر و فهم و معنی بخشیدن اطلاعاتی است که از طریق چشمها دریافت می‌کند . تعداد زیادی از کودکان در حالیکه از بینایی خوبی برخوردارند ، دارای مشکلاتی در دید هستند که بر توانایی خواندن و دیگر جنبه‌های تحصیلی آنها اثر بازدارندگی می‌گذارد .

مربیان با کودکانی سروکار دارند که اندام چشمی آنها سالم است ، لکن یاد نگرفته‌اند که چگونه از بینایی خود به طور موثر و کارآمد ، استفاده کنند . مربیان معمولاً با مفاهیم ادراک بینایی سروکار دارند . این مفاهیم عبارتند از: ردیابی بینایی ، تعقیب چشمی  حرکات جنبشی ، همگرایی ، واگرایی ، ادراک تصویر و زمینه و حافظه توالی بینایی . هماهنگی در دو چشم کودک، برای دریافت موثر و کارآمد اطلاعات ، امری اساسی است . توانایی کودک در تعقیب چشمیِ هدف متحرک نظیر : گرفتن توپ و مشاهده پرواز پرنده ، مستقیماً با تکالیف درسی او در ارتباط است . به محض اینکه کودک خواندن را می‌آموزد ، باید بتواند چشمهای خود ر ا به طریقی جهشی از راست به چپ حرکت دهد . اگر کودکان در وقت خواندن کلمات ثابت ، سر خود را حرکت دهند ، موجب رشد یک خرده مهارت ناسودمند می گردد که خود نوعی بدآموزی است و در مراحل بعدی مزاحم   خواندن آنها می‌شود . برای اینکه کودک بتواند در موقع نوشتن و خواندن ، از دید نزدیک و سپس بلافاصله برای دیدن معلم و تخته سیاه از دید دور استفاده کند، باید تمرکز چشمی در او تربیت شود . کودکی که تمرکز چشمی مناسبی نداشته باشد ، اغلب موقعیت تحصیلی خود را از دست داده و دچار سردرگمی خواهد شد . پرورش و تقویت ادراک تصویر و زمینه ، از اهمیت بسزایی برخوردار است ، زیرا کودک را قادر می سازد ، تصویر اصلی را از زمینه به درستی تشخیص دهد و در گرفتن توپ و تعیین موقعیت کلمه یا تصویر در صفحه او را یاری دهد . حافظه توالی بینایی نیز جنبه‌ی مهم دیگری از ادراک است . چرا که موجب می شود کودک آنچه را دیده است به همان ترتیب بازشناسی و یادآوری کند(مهارتهای ادراکی-حرکتی در‌کودکان-‌  1376 ). 

کودک کم توان و واکنش های اطرافیان

نتایج بررسی ها نشان می دهد که ابتلای کودک به کم توانی می تواند موجب بروز مشکلات و مسائل خاصی در سایر افراد خانواده گردد، البته با توجه به تفاوتهای فردی ممکن است افراد واکنشهاس متفاوتی از قبیل،احساس ناکامی،انکارواقعیت، اضطراب ونگرانی، احساس گناه ، برون فکنی یا فرافکنی، ویا در نهایت سازگاری وپذیرش منطقی کودک را نشان می دهد. دراین مقاله به معرض برخی از موارد می پردازیم . گروهی از والدین بی توجهی خود را در دوران بارداری علت کم توانی کودک دانسته و خود راسزاوار تنبیه و عقوبت می دانند ( البته این تصور نا درست است)بعضی دیگر به دلیل برخوردهای نسنجیده مردم با کودک کم توان از قبیل نگاههای ایشان و اظهار نظرهای مختلف ،‌دچارحالت خشم یا ناکامی می شوند.                                                                                       

ادامه نوشته

استرابیسم

استرابیسم حاتی است که در آن تنهعا یکی از دو چشم در هنگام نگاه کردن به یک شی مستقیما به آن نگاه می کنند. استرابیسم تا قبل از سن سه ماهگی که کارکرد عضلات چشم و بینایی کامل می شود شایع است. استرابیسم در کودکان بالای سه ماه می تواند ناشی از عدم تعادل عضلانی و یا دوربینی  یا نزدیکبینی یکی از دو چشمها باشد. در نتیجه استرابیسم مغز تصاویر مختلفی را دریافت می کند. این موضوع می تواند باعث دوبینی شود یا اینکه از چشم قویتر بیشتر استفاده شود در هر حال دو چشم بیمار همراه هم عمل نمی کنند فرزند شما در صورد دوربین یا نزدیک بین بودن ممکن است نیاز به عینک داشته باشد که این کار استرابیسم را هم تصحیح خواهد کرد . گذاشتن چشمبند بر روی چشم قویتر به مدت یک تا دو ساعن در روز باعث می شود که حتمی از چشم ضعیفتر هم استفاده شود گاهی هم ممکن است به جراحی عضلات چشم نیاز باشد. در صورت عدم درمان در دوران کودکی مراکز بینایی مغز به طور طبیعی تکامل پیدا نمی کنند.. و در مان در مراحل بعدی زندگی دیگر نمی تواند بینایی فرد را بهبود ببخشد.