گردآوري اطلاعات:
مطالعه پرونده هاي دانش آموزان
مطالعه پرونده دانش آموزان و از همه مهم تر اطلاع از وضعيت اجتماعي اقتصادي و فرهنگي خانواده هر يك از دانش آموزان، از وظايف اصلي اوليا مدارس است. چرا كه به عقيده پژوهگشران ساختار اجتماعي ـ اقتصادي و فرهنگي خانواده ها تأثير مستقيمي بر روند آموزشي ـ پرورشي دانش آموزان داشته و پژوهشگران از آن به عنوان زيربناي آموزشي ـ پرورشي كودكان ياد مي كنند. نحوه ارتباط والدين با فرزندان و والدين با اولياي مدرسه ميتواند ترغيب كننده يا سركوب كننده بوده و كودكان را به شكست يا موفقيت رهنمون كند. ما نيز با مطالعه پرونده هاي شناسنامه سلامت و باليني (مشاوره اي) دانش آموزان به مشكلات جسماني و رفتاري آنان پي برديم.
مصاحبه با والدين دانش آموزان
مصاحبه هايي با والدين دانش آموزان انجام شد و در مورد رفتارهايي در زمينه رعايت نكات بهداشتي در زمنيه بينايي و اطلاعات علمي در زمينه ادراك بينايي و بيماريهاي چشمي با آنان مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت؛ و اطلاعاتي جامع و كاملتري نيز از اوليا در مورد ويژگيهاي جسماني و شخصيتي دانش آموزان كسب شد.
استفاده از سند مكتوب و اولويت بندي رعايت نكات بهداشتي چشم
به منظور رعايت نكات بهداشتي در زمينه مواظبت از چشم و جهت كاهش و رفع مشكلات بينايي دانش آموزان فهرستي از اصول رعايت نكات بهداشتي چشم در جدولي تهيه و تنظيم گرديد و به اولياء دانش آموزان ارائه گرديد تا به مدت يك هفته هر روز، رفتارهاي دانش آموزان مورد مشاهده قرار گيرد و در اين جدول ثبت گردد.
مطرح كردن مشكل در جلسه شوراي آموزگاران و ارائه راه حل
در جلسه شوراي آموزگاران نيز مشكلات بينايي دانش آموزان مطرح گرديد و از ساير همكاران آموزشي و توان بخشي مركز خواسته شد تا نظرات و تجربيات خود را در اين زمينه، در جهت كاهش يا رفع مشكلات بينايي دانش آموزان بيان نمايند ،كه از جمله نظرات و پيشنهادهاي همكاران در اين خصوص موارد ذيل ميباشند:
-ارائهي برنامه هايي كه مورد علاقه ي دانش آموزان مي باشد.
-آگاهي از توانمنديها و كارهاي مورد علاقه دانش آموزان و بكارگيري آنها
-استفاده از روش ها و شيوه هاي متنوع، خلاق و مورد علاقهي دانش آموزان در تدريس مانند:
1- استفاده از همه فضاي مدرسه از قبيل كلاس ـ راهروي مدرسه ـ حياط مدرسه ـ اتاق كار درمانگر ـ اتاق گفتار درمانگر ـ اتاق بازي ـ اتاق بهداشت براي آموزش دانش آموزان
2- استفاده از روش قصه گويي
قصه و قصه گويي از موضوعاتي است كه از ديرباز بيشتر مردم دنيا آن را دوست دارند.
افرادي مانند «ماندلر» و «جانسون» بر اين عقيده هستند كه گوش دادن به داستان، كودكان را در پرورش مهارتهايي ياري مي دهد كه عبارتند از:
درك تسلسل وقايع، شناخت روابط علت و معلولي و سر درآوردن از آنجا و پايان داستان، كسب مهارتهاي مؤثر خواندن و سرانجام درك دانش لغوي (آموزش مهارتهاي زباني ـ مجتهدي)
3- استفاده از روش نمايش عروسكي:
عروسك يكي از اسباب بازي هاي دوست داشتني كودكان است استفاده از نمايش عروسكي فعاليتي است كه اكثر دانش آموزان مي توانند به عنوان گوينده در آن شركت كنند. به ويژه دانش آموزان كمرو كه با اجراي ايفاي نقش در نمايش علني ناراحتند، ممكن است اين روش راهي شود تا بتوانند بدون ترس و واهمه از اينکه مورد تمسخر قرار گيرند؛ يا تأييد نشوند؛ در نقش شخصيت بخصوص با ديگران سخن بگويند. (آموزش مهارتهاي زباني ـ مجتهدي)
4- استفاده از فعاليت ها و بازي هاي ساده و سرگرم كننده
بازي براي كودكان همانند كلام براي بزرگسالان است. بازي فعاليتي طبيعي، لذت بخش، شگفت انگيز و پر رمز و راز است. بازي وسيله اي براي بيان احساسات، برقراري روابط، توصيف تجربياتي، آشكار كردن آرزوها و خودشكوفايي است و چون كودكان غالباً قابليت كلامي و شناختي كمتري در بيان احساساتي خود دارند، بازي براي آنان يك وسيله ارتباطي و عيني براي كنار آمدن با دنياست. كودك در بازي نيازهاي حسي ـ حركتي خود را بر آورده مي سازد و انرژي غني شده در درون خويش را به گونه اي منطقي تخليه مي نمايد كه اين عمل نه تنها آرامشي روحي او را افزايش مي دهد بلكه باعث پويايي رفتارش نيز ميشود. حال در صورتي كه اين انژري امكان بروز نيابد احتمالاً به اضطراب، افسردگي و پر تحركي تبديل مي گردد. در زمينه نيازهاي تحولي كودك، بازي به اندازة غذا، گرما و محافظت مهم است. بازي فرصت ايجاد و گسترش مهارت هاي حركتي درشت و ظريف و حفظ سلامت جسماني را فراهم مي كند، هنگامي كه كودك به بازي مي پردازد، حركت و پويايي او منجر به فعال شدن اجزاي مختلف بدن و ايجاد هماهنگي بين اعضاي بدن و رشد و پرورش مهارت هاي حركتي او مي شود. از آنجا كه رشد عضلات در رشد بدني اهميت بسزايي دارد، در بازي عضلات فرصت مي يابند تا سريع تر رشد كرده، و قوي تر شوند و مهارت هاي لازم جهت انجام كارهاي متفاوت را به دست آورند. در نتيجه تمام فعاليت ها منجر به قوي تر شدن كودك از نظر جسمي ميشود.
علاوه بر تأثير بازي بر رشد فيزيكي، بازي در رشد اجتماعي كودك تأثير بسزايي دارد زيرا بازي كودكان كه در بدو امر به صورت انفرادي است، كودك رفته رفته با بزرگ شدن به سوي بازي هاي دسته جمعي گرايش پيدا مي كند. در بازي هاي گروهي كودك شيوة همكاري و تبادل با ديگران و رعايت حقوق ديگران را ميآموزد، او مي آموزد كه چگونه در برابر كمك ديگران پاسخگو باشد و صحبت آنان را به هر وسيله ممكن قدر شناسد و به هنگام مشكلات در بازي بردبار به هنگام پيروزي در آن فروتن باشد. (بازي درماني ـ دكتر الهه محمد اسماعيل 1382)
5- استفاده از نرم افزار آموزشي در تدريس
قرن 21 به سمتي مي رود كه اكثر مشاغل به دانش و مهارتهاي رايانه اي نياز خواهند داشت. ورود به اين عرصه به نوع جديد از آموزش نياز دارد كه با آموزش سنتي كنوني بخصوص آنچه هم اكنون در مدارس ايران در جريان است همخواني ندارد.
به كارگيري رايانه اي به معلمان خوش فكر كمك مي كند به دوره آموزشي براساس كتاب محوري و سخنراني تك گويانه معلم در كلاس خاتمه دهند و سيستم آموزشي را به شكل سيستم مشاركتي، مبتني بر آموزش توانايي هاي پژوهش، جمع بندي، تحليل و نتيجه گيري دانش آموزان تبديل كنند.
امروزه يكي از دلايل گسترش وسيع استفاده از كامپيوتر اين است كه هزينه هاي استفاده از آن برخلاف ديگر هزينه هاي تعليم و تربيت، عملاً به مقدار قابل ملاحظه اي كاهش يافته است.
نسبت به دو دهة قبل، بيشتر معلمان يا مربيان روي ميز خودشان كامپيوتر يا واژه پردازهايي دارند.
يادگيري مبتني بر كامپيوتر از هر نوع و شكل، اساساً يادگيري از طريق انجام دادن است. اساس تمام منابع آموزشي مبتني بر كامپيوتر، فراهم آوردن فرصت هاي تصميم گيري و انتخاب براي يادگيرندگان و ارائه اطلاعات و داده هاي لازم به مقدار تعبير و تفسير اين اطلاعات است. به علاوه اكثر منابع يادگيري مبتني بر كامپيوتر، در آرامش شخصي نسبي مورد استفاده قرار مي گيرند و بازخورد لازم را به دانش آموز مي دهند.
6- استفاده از نقاشي كودكان در آموزش
نقاشي نوعي ارتباط روحي است كه كودك مي تواند با ديگران برقرار كند. بدين ترتيب از نقاشيهاي كودك به روحيه، تمايلات و شخصيت او پي مي برند و اين آشنائيها در هدايت وي مؤثر مي ابشد. بوسيله نقاشي است كه انضباط در تفكر و مهارت عصبي در دستها ايجاد مي گردد. موضوع مهم ديگري كه در نقاشي مي تواند مطرح شود آشنا نمودن كودكان با تجربيات گوناگون، محيط هاي مختلف آموزشي، استفاده از موقعيتها و مشاغل و محيط طبيعي مي باشد. و اين امر در قدرت نگرش، تجسم فضايي و ثبت جزئيات منعكس مي گردد. بطوريكه كودكان از هنر موقعيتي يك نماد كلي در ذهن خود مي پرورانند ليكن با نگريستن دقيق به آن تجربه و موقعيت، بهتر مي توانند آن را در نقاشيهاي خود رسم نمايند.
بطور كلي، نقاشي از تركيب خطوط بوجود مي آيد و خط نيز از تركيب نقطه ها. با كنار هم قرار دادن و تركيب نقطه ها بخصوص با تركيب نقطه هاي رنگين مي توان نقشهاي جالبي آفريد و از اين كار علاوه بر كسب لذا فراوان، مي توان با رنگها آشنا شد و به هماهنگي و تضاد آنها پي برد كه اين خود در پرورش ذوق هنري كودك بدون تأثير نخواهد بود. (روانشناسي هنر براي كودكان عادي و استثنايي ـ حميدة مقدسي)
7- استفاده از گردش علمي در آموزش
با استفاده از روش گردش علمي حس كنجكاوي فراگير تحريك شده و براي آنها فرصتي فراهم مي شود تا به اكتشاف بپردازند. هدفي كه آموزش دنبال مي كند آماده سازي انسان براي زندگي در دنيايي نو است؛ دنيايي كه حاصل تلاش و كوشش معقول و يا غيرمعقول انسان است در برخورد با محيطي كه در آن زندگي مي كنند. گردش علمي در دروس موجب پرورش مهارت هاي رواني ـ حركتي در دانش آموزان مي شود و ضمن تأييد مفاهيم آموخته شده قبلي، مطالب آموزشي جديد را در ذهن آنان تثبت مي كند. از سوي ديگر در گردش علمي، آن دسته از تجارب آموزشي كه به طور انتزاعي قابل درك نيستند يا درك آنها مشكل است، بهتر فهميده مي شوند. يكي ديگر از مزيت هاي آموزشي از طريق گردش علمي آن است كه ضمن تلفيق دروس مختلف برنامه هاي آموزش مدرسه، لذت يادگيري را به دانش آموزان مي چشاند. به اعتقاد كارشناسان آموزشي گنجاندن و توجه به مقوله گردش گردي در برنامه هاي آموزش كودكان تفكر علمي را در آنها افزايش مي دهد؛ روحيه كار گروهي و مشاركت را در آنها تقويت كرده و موجب افزايش بهرهوري آموزش مي شود.
به علت مشكلات بينايي دانش آموزان و تأثير آن بر كار تدريس و آموزش در كلاس، منابع، كتاب ها و مجلات مختلفي در مورد كودكان مبتلا به بيماريهاي چشمي، راهكارها و درمان آن و... مطالعه نموديم و اطلاعاتي را در اين زمينه كسب نموده ودر اختیار اولیاء دانش آموزان قرار داديم كه به شرح زير مي باشد: