ادراک بینایی
ادراک بینایی، یکی از مراحل دریافتی رشد و تکامل زبان است . بینایی، پدیده پیچیدهای است که توجه متخصصانِ رشد بینایی را به خود معطوف داشته است . به هر حال قلمروهای زیادی وجود دارد که ما مربیان میتوانیم روی آنها کار کنیم و در ارتباط و هماهنگ با یک بینایی سنج، به منظور شناخت نیازهای کودک اقدام نماییم . قبل از هر اقدام در این زمینه، ضروری است که تفاوت میان بینایی و دید رابشناسیم . بینایی عبارت است از : توانایی دیدن . بینایی پاسخ چشمها، به نوری است که به درون آن تابیده می شود و بنابراین فرایندی است فیزیولوژیک . در حالیکه دید در نتیجه توانایی کودک در تفسیر و فهم و معنی بخشیدن اطلاعاتی است که از طریق چشمها دریافت میکند . تعداد زیادی از کودکان در حالیکه از بینایی خوبی برخوردارند ، دارای مشکلاتی در دید هستند که بر توانایی خواندن و دیگر جنبههای تحصیلی آنها اثر بازدارندگی میگذارد .
مربیان با کودکانی سروکار دارند که اندام چشمی آنها سالم است ، لکن یاد نگرفتهاند که چگونه از بینایی خود به طور موثر و کارآمد ، استفاده کنند . مربیان معمولاً با مفاهیم ادراک بینایی سروکار دارند . این مفاهیم عبارتند از: ردیابی بینایی ، تعقیب چشمی حرکات جنبشی ، همگرایی ، واگرایی ، ادراک تصویر و زمینه و حافظه توالی بینایی . هماهنگی در دو چشم کودک، برای دریافت موثر و کارآمد اطلاعات ، امری اساسی است . توانایی کودک در تعقیب چشمیِ هدف متحرک نظیر : گرفتن توپ و مشاهده پرواز پرنده ، مستقیماً با تکالیف درسی او در ارتباط است . به محض اینکه کودک خواندن را میآموزد ، باید بتواند چشمهای خود ر ا به طریقی جهشی از راست به چپ حرکت دهد . اگر کودکان در وقت خواندن کلمات ثابت ، سر خود را حرکت دهند ، موجب رشد یک خرده مهارت ناسودمند می گردد که خود نوعی بدآموزی است و در مراحل بعدی مزاحم خواندن آنها میشود . برای اینکه کودک بتواند در موقع نوشتن و خواندن ، از دید نزدیک و سپس بلافاصله برای دیدن معلم و تخته سیاه از دید دور استفاده کند، باید تمرکز چشمی در او تربیت شود . کودکی که تمرکز چشمی مناسبی نداشته باشد ، اغلب موقعیت تحصیلی خود را از دست داده و دچار سردرگمی خواهد شد . پرورش و تقویت ادراک تصویر و زمینه ، از اهمیت بسزایی برخوردار است ، زیرا کودک را قادر می سازد ، تصویر اصلی را از زمینه به درستی تشخیص دهد و در گرفتن توپ و تعیین موقعیت کلمه یا تصویر در صفحه او را یاری دهد . حافظه توالی بینایی نیز جنبهی مهم دیگری از ادراک است . چرا که موجب می شود کودک آنچه را دیده است به همان ترتیب بازشناسی و یادآوری کند(مهارتهای ادراکی-حرکتی درکودکان- 1376 ).