نزدیک بینی

ناتوانی تمرکز چشمها بر اشیاء دور، نزدیک بینی نامیده می شود. نزدیک بینی هنگامی به وجود می آید که قطر قدامی- خلفی کرۀ چشم بیش از اندازۀ طبیعی باشد و این بزرگی قطر چشم با کاهش انحنای قرنیه یا سطح عدسی جبران نشود.اگر فاصلۀ عدسی تا شبکیه بیش از حد معمول باشد، پرتو های نور قبل از رسیدن به شبکیه یکدیگر را قطع می‌کنند و تصویر اشیاء دور در چشم فاقد تطابق، به جای شبکیه در جلو مرکز بینایی متمرکز می‌شود که از وضوح کافی برخوردار نیست. زمانی که فاصلۀ شیء از چشم از 6 متر کمتر شود، تصویر ایجاد شده به شبکیه نزدیکتر می‌شود و تمرکز واضح تری به وجود می‌آید.

برای اصلاح نزدیک بینی از عدسیهای مقعر استفاده می‌شود. عدسیهای مقعر نور را قبل از ورود به چشم به سمت خارج خم می‌کنند تا پرتوهای نور در روی شبکیه به هم برسند.نزدیک بینی در کودکان با افزایش سن بیشتر می‌شود و ممکن است تعویض عینکهای آنها هر شش ماه یکبار لازم باشد. نزدیک بینی در کودکان کم‌بینا شایعتر است.کودکانی که از عینک یا عدسی‌های تماسی استفاده می‌کنند، نقض بینایی آنها درمان نمی‌شود، بلکه اصلاح می گردد.

مراقبت از عینک، تمیز نگهداشتن آن و ارزیابی مستمر بینایی از توصیه هایی است که معلمین باید به کودکان ارائه دهند. امروزه، پیشرفته ترین راه درمان عیوب انکساری، لیزر درمانی است که باید بعد از سن بلوغ و پایان رشد کرۀ چشم و پیشرفت عیب انکساری انجام گیرد. لیزر درمانی نتایج بسیار ارزنده ای دارد، ضمن آ نکه درد آن بسیار کم است، سرعت انجام دادن کار بالا و عوارض کمتر از مطالعات قدیمی‌تر است. اما هنوز راه طولانی را باید پیمود تا این عمل جراحی جایگاه ممتاز و ایدئال خود را پیدا نماید (دستجردی، 1378).

عیوب انکساری

عیوب انکساری، کاهش توانایی چشم در تمرکز دقیق تصویر بر روی شبکیه است که به کمبود بینایی منجر می‌شود.بسیاری از عیوب انکساری با استفاده از عینک یا عدسیهای تماسی اصلاح می‌شود. اما بعضی از آنها به قدری  شدید است که اصلاح پذیر نیست. از عیوب انکساری می‌توان نزدیک بینی، دوربین، آستیگماتیسم و پیرچشمی را نام برد. عارضه دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد، آنیزومتروپی است که احتمالا ناشی از عدم هماهنگی در تشکیل تصویر در شبکیۀ دو چشم میباشد و مثل این است که یک چشم دوربین و چشم دیگری نزدیک بین باشد.

علل معلولیت بینایی

علل بروز معلولیت بینایی در نقاط مختلف جهان متفاوت است. رایجترین علل آن در کودکی، عفونتهای ویروسی پیش از تولد و بدشکلیهای چشمی است. علل پس از تولد شامل رتینو پاتی نوزادان نارس( ROP )یا فیروپلازی پشت عدسی چشم (RFL) ، ضربه ها، عفونتها و تومورهاست.در کشورهای در حال توسعه مانند افریقا ، آسیا و امریکای جنوبی عدم رعایت بهداشت و مراقبتهای نخستین (مانند واکسیناسیون ، استفاده از آنتی بیوتیکها و تغذیۀ مناسب) عوامل مهمی در شیوع بیماری هایی است که به آسیب بینایی منجر می‌شود.

ادامه نوشته

ضمایم چشم

چشم وابسته به ساختارهای فرعی است که آن را حرکت داده، حرکتش را تسهیل و از آن محافظت میکنند. حدقۀ چشم، ابروها، پلکها، مژه ها، غدد مجاری اشکی و ماهیچه‌های متصل به کرۀ چشم از ضمائم چشم هستند.قسمت عمدۀ کرۀ چشم، به وسیلۀ حفرۀ استخوانی جمجمه احاطه و محافظت می‌شود و فقط قسمت جلوی آن، بی حفاظ است. یک لایۀ چربی که بین حدقه و کرۀ چشم قرار دارد، نیز، حافظ چشم است. ابرو ها چشم را در برابر عرق، نور آفتاب و اجسام خارجی محافظت می‌کنند و غددی که در امتداد پلکها قرار دارند با ترشح مایعی چرب به گردش چشمها کمک ‌می‌کنند. واکنش غیر ارادی پلک زدن به واسطۀ تهدیدهایی که بالقوه برای چشم خطرناکند(از قبیل نور یا ذرات غبار) ایجاد می‌شود و غدد اشکی به عنوان بازتابی در برابر آزردگی، اشک ترشح می کنند. اشک به منظور خارج کردن ذرات خارجی بر سطح قرنیه جریان می یابد. چشم زدن طبیعی هر چند ثانیه یک بار پلکها را می بندد تا ترشحات را روی چشم حرکت دهد و از خشک شدن آن پیشگیری کند.

ماهیچه‌هایی که به کرۀ چشم و دیواره‌های حدقه متصلند، کنتزل حرکات چشم را بر عهده دارند.در هر چشم شش ماهیچه وجود دارد که به صورت سه جفت سازماندهی شده است که هر کدام یک کنش حرکتی اصلی را بر عهده داشته و حرکات گردشی، بالا،پایین و از یک طرف به طرف دیگر به وسیله این ماهیچه‌ها انجام می‌گیرد و به ما امکان میدهد تا چشم ها را با کنترل دقیق بر تغییر جهت و تمرکز روی اشیاء دور یا نزدیک حرکت دهیم.

فرایند بینایی

کنش چشم اغلب با عملکرد دوربین عکاسی مقایسه می شود؛ با این تفاوت که تصاویر دریافتی به وسیلۀ چشم باید مورد پردازش و تلفیق و تعبیر قرار گیرد. فرایند بینایی فراتر از دریافت نور به وسیلۀ چشم است. به عبارت دیگر اطلاعات دریافتی باید به مغز انتقال یابد تا فرد بتواند برای پاسخ به آنها تصمیم بگیرد.

با وجود اینکه انسان در بعضی شرایط نمی‌‌تواند بخوبی بعضی از حیوانات (بعضی از حیوانات به هنگام شب، بینایی خوبی دارند) ببیند، ولی قادر است محرکهای بینایی را در سطح وسیعی پردازش کند. همچنین بعضی از ظرفیتهای بینایی انسان نیز با نیازهای تحولی و یادگیری او منطبق است. برای مثال نوزاد، تازه متولد شده بینایی فعالی داشته و می تواند اشیائ متحرک را تعقیب کند و به چهرۀ دیگران نگاه کند. بینایی در تعاملهای کودک با بزرگترها و گسترش شناخت کودک از دنیای اطراف بسیاراهمیت دارد.

ادامه نوشته

ادراک بینایی

ادراک بینایی، یکی از مراحل دریافتی رشد و تکامل زبان است . بینایی، پدیده پیچیده‌ای است که توجه متخصصانِ رشد بینایی را به خود معطوف داشته است .  به هر حال قلمروهای زیادی وجود دارد که ما مربیان می‌توانیم روی آنها کار کنیم و در ارتباط و هماهنگ با یک بینایی سنج، به منظور شناخت نیازهای کودک اقدام نماییم . قبل از هر اقدام در این زمینه، ضروری است که تفاوت میان بینایی و دید رابشناسیم . بینایی عبارت است از : توانایی دیدن . بینایی پاسخ چشمها، به نوری است که به درون آن تابیده می شود و بنابراین فرایندی است فیزیولوژیک . در حالیکه دید در نتیجه توانایی کودک در تفسیر و فهم و معنی بخشیدن اطلاعاتی است که از طریق چشمها دریافت می‌کند . تعداد زیادی از کودکان در حالیکه از بینایی خوبی برخوردارند ، دارای مشکلاتی در دید هستند که بر توانایی خواندن و دیگر جنبه‌های تحصیلی آنها اثر بازدارندگی می‌گذارد .

مربیان با کودکانی سروکار دارند که اندام چشمی آنها سالم است ، لکن یاد نگرفته‌اند که چگونه از بینایی خود به طور موثر و کارآمد ، استفاده کنند . مربیان معمولاً با مفاهیم ادراک بینایی سروکار دارند . این مفاهیم عبارتند از: ردیابی بینایی ، تعقیب چشمی  حرکات جنبشی ، همگرایی ، واگرایی ، ادراک تصویر و زمینه و حافظه توالی بینایی . هماهنگی در دو چشم کودک، برای دریافت موثر و کارآمد اطلاعات ، امری اساسی است . توانایی کودک در تعقیب چشمیِ هدف متحرک نظیر : گرفتن توپ و مشاهده پرواز پرنده ، مستقیماً با تکالیف درسی او در ارتباط است . به محض اینکه کودک خواندن را می‌آموزد ، باید بتواند چشمهای خود ر ا به طریقی جهشی از راست به چپ حرکت دهد . اگر کودکان در وقت خواندن کلمات ثابت ، سر خود را حرکت دهند ، موجب رشد یک خرده مهارت ناسودمند می گردد که خود نوعی بدآموزی است و در مراحل بعدی مزاحم   خواندن آنها می‌شود . برای اینکه کودک بتواند در موقع نوشتن و خواندن ، از دید نزدیک و سپس بلافاصله برای دیدن معلم و تخته سیاه از دید دور استفاده کند، باید تمرکز چشمی در او تربیت شود . کودکی که تمرکز چشمی مناسبی نداشته باشد ، اغلب موقعیت تحصیلی خود را از دست داده و دچار سردرگمی خواهد شد . پرورش و تقویت ادراک تصویر و زمینه ، از اهمیت بسزایی برخوردار است ، زیرا کودک را قادر می سازد ، تصویر اصلی را از زمینه به درستی تشخیص دهد و در گرفتن توپ و تعیین موقعیت کلمه یا تصویر در صفحه او را یاری دهد . حافظه توالی بینایی نیز جنبه‌ی مهم دیگری از ادراک است . چرا که موجب می شود کودک آنچه را دیده است به همان ترتیب بازشناسی و یادآوری کند(مهارتهای ادراکی-حرکتی در‌کودکان-‌  1376 ).