مهارت سخن گفتن
فعاليت هاي كاربردي براي تقويت مهارت سخن گفتن
1- استفاده از وسايل شنيداري:
از دانش آموزان كلاس بخواهيد به صدايي كه شما از طريق وسايل شنيداري پخش مي كنيد؛ با دقت گوش دهند.
2- استفاده از تلفن:
براي همه افراد چه كودك چه بزرگسالان، تلفن وسيلهي مجذوب كننده اي است. كودكان اغلب با تلفن بازي مي كنند؛ نوجوانان براي مدت زمان طولاني از تلفن به عنوان وسيلهي ارتباطي استفاده ميكنند؛ بزرگسالان نيز براي اهداف مختلف ارتباطي خود از تلفن بهره مي گيرند. در نتيجه مهارت تلفن كردن داراي اهميّت است. مخصوصاً كه به كودكان طرز گوش كردن دقيق، را مي آموزد پس مي توان با دو ليوان خالي بستني، دو عدد جعبه بسيار كوچك تلفن درست كنيد و از دانش آموزان بخواهيد در مورد موضوعي خاص به مكالمه تلفني بپردازند.
3- برگردان زبان نوشتاري فارسي به زبان عاميانه:
جمله هاي نوشته شده به زبان نوشتاري فارسي بين دانش آموزان توزيع كنيد. آن گاه از آنان بخواهيد تا جمله ها را به زبان عاميانه بيان كنيد. با اين روش باعث شكوفا شدن مهارت هاي عملي در تقويت سخن گفتن مي شويد و به ميزان درك و فهم آنان از متن ها هم پي مي بريد.
4- بهره گيري از گوش دادن انتقادي
مهارت گوش دادن انتقادي موجب مهارت سخن گويي مي شود پس يكي ديگر به مهارت گوش دادن انتقادي آراسته شوند. يعني بتوانند:
الف: واقعيت را از رؤيا بر طبق ملاك هايي خاص از هم تميز دهند.
ب: جمله هاي قاطع و روشن را از گمان ها و قضاوت هاي خيالي جدا كنند.
پ: گرايش ها و تعصب هاي بي مورد را در كلام گوينده تشخيص دهند.
ت: از طريق بار عاطفي كلمه ها به محتواي سخن پي ببرند و به قضاوت بنشينند.
ث: دلايل نادرست، تناقص گويي ها، شتاب زدگي ها و... را تشخيص دهند.
5- صحبت وارونه:
اين فعاليت آموزشي را با چند مثال ساده مي توانيد در كلاس درس انجام دهيد. يعني جمله اي را بگوييد؛ تا دانش آموزان، آن را وارونه كنند و جمله وارونه را به زبان بياورند.
6- مصاحبه:
از مهارت هاي بسيار مهم براي يادگيري زبان «مصاحبه كردن» است؛ زيرا مصاحبه گر با استفاده از اين فن آزادانه به جستجوي كلماتي مي پردازد تا پرسش هايي را مطرح كند.
7- اجراي نمايش روخواني:
نمايش روخواني، نوعي بيان نمايش است كه كودكان توفيق مي يابند مطلبي را شفاهي بخوانند. هيچ نوع صحنه، لباس يا بازنگري خاصي در اين روش به چشم نمي خورد.
8- ايفاي نقش
ايفاي نقش به پرورش مهارت هاي كودكان در زمينه هاي گوناگون كمك مؤثري مي كند از جمله:
الف: مهارت هاي گوش دادن؛
ب: مهارت هاي دقت يا تمركز حواس؛
پ: مهارت هاي سخن گفتن؛
ت: مهارت هاي تعبير و تفسير شفاهي؛
ث: مهارت هاي تلقين به ديگري يا همدردي با ديگري؛
ج: مهارت هاي ايجاد هيجان.
9- قصه گويي:
قصه و قصه گويي از موضوعاتي است كه از ديرباز بيشتر مردم دنيا، آن را دوست دارند. شما مي توانيد از اين نكته استفاده كنيد و از دانش آموزان بخواهيد تا به عنوان قصه گو و يا شنونده در اين فعّاليّت شركت كنند. افرادي مانند «ماندلر» و جانسون» بر اين عقيده هستند كه گوش دادن به داستان، كودكان را در پرورش مهارت هايي ياري مي دهد كه عبارتند از:
درك تسلسل وقايع، شناخت روابط علّت و معلولي و سر درآوردن از آغاز و پايان داستان، كسب مهارت هاي مؤثر خواندن و سرانجام درك دانش لغوي.
10- نمايش عروسكي:
عروسك يكي از اسباب بازي هاي دوست داشتني كودكان است. استفاده از نمايش عروسكي فعاليتي است كه اكثر دانش آموزان مي توانند به عنوان گوينده در آن شركت كنند. به ويژه دانش آموزان كمرو كه با اجراي ايفاي نقش در نمايش علني ناراحتند، ممكن است اين روش راهي شود تا بتوانند بدون ترس و واهمه از اين كه مورد تمسخر قرار گيرند؛ يا تأييد نشوند؛ در نقش شخصيّت بخصوصي با ديگران «سخن» بگويند.
11- سرودهاي دسته جمعي:
اين روش فعاليّتي است كه به دانش آموزان ياري مي رساند تا مهارت هاي سخن گفتن شفاهي و نيز مهارت هاي خواندن خود را بدون ايجاد اضطراب پرورش دهند.
12- داستان هاي چند سطري:
داستان هاي يك يا دو سطري براي دانش آموزان بگوييد و از آنان نيز بخواهيد، چنين داستان هايي را بگويند؛ زيرا ويژگي سخن گويي و اشتياقي كه در انسان براي سخن گويي وجود دارد، افراد را قادر مي سازد تا آنچه را كه در نظر وي غايب است و وجود خارجي ندارد؛ به وسيلهي سخن گفتن بروز دهد.
13- خبر نگار زبده:
از دانش آموزان بخواهيد تا هر يك در نقش يك خبرنگار خود را آماده كنند و سؤالاتي را از ساير دانش آموزان بپرسند. جواب هاي جالب تو را براي ديگران در فرصتي مناسب بيان كنند؛
14- قصه هاي شنيده شده:
اصولاً كودكان قبل از ورود به آموزش رسمي با قصه و داستان ها آشنا شده اند و خيلي از كودكان با لالايي و قصه هاي مادران خود به خواب رفته اند. از اين موضوع مي توان در پرورش آموزش مهارت سخن گويي استفاده كرد. يعني از دانش آموزان بخواهيد قصه هايي را كه شنيده اند به طور بسيار خلاصه براي هم كلاس ها بازگو كنند.
15- تصوير خواني:
گروه هاي كوچك را تشكيل دهيد. پس از توزيع تصاوير بين گروه ها، از آنان بخواهيد تا دربارهي تصويري كه در دست دارند، صحبت كنند و صحبت هاي يكديگر را نقد و بررسي كنند.
16- بيان آمال و آرزوها:
از دانش آموزان بخواهيد تا آمال و آرزوهاي خود را به زبان بياورند. و گفتار آنان را مورد تشويق قرار دهيد.